Πέμπτη, 10 Σεπτεμβρίου 2009

Δύο και πλέον αιώνες ιστορίας των Κρητών στην Ωκεανία, μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου.

"Χώμα της Κρήτης ιερό εφέραμε μαζί μας που μ' αίμα και με δάκρυα το πότισε η φυλή μας. Στο χώμ' αυτό ξεφύτρωσε της ξενιτιάς η Κρήτη παιδιά, εγγόνια, απόγονοι του γέρο Ψηλορείτη".



Με μια μαντινάδα σαν κι αυτή και με μια "βαλίτσα" όνειρα για τη ζωή τους, έστω και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την ιδιαίτερη πατρίδα τους, πριν από δύο και πλέον αιώνες, οι πρώτοι Κρητικοί πατούσαν πόδι στη μακρινή Ωκεανία.


Εκεί, στις στοές των μεταλλείων της ξένης μα φιλόξενης γης ανακάλυψαν τη "χρυσή" ευκαιρία για ένα καλύτερο αύριο, της έδωσαν "σάρκα και οστά" και κατάφεραν να εξελιχθούν, σήμερα, σ' ένα από τα πλέον δραστήρια και σημαντικά "κομμάτια" του Ελληνισμού στη μακρινή αυτή ήπειρο.

Την ιστορία αυτών των ανθρώπων, των συντέκνων του, "έκλεισε" σ' ένα λεπτομερές έργο 400 και πλέον σελίδων ο Σωκράτης Τσουρδαλάκης, ο οποίος αν κι έχει κάνει την Αυστραλία θετή του πατρίδα, δεν ξεχνά ποτέ την κρητική καταγωγή του.

Το βιβλίο "Οι Κρήτες της Ωκεανίας από το 19ο αιώνα", καρπός επίπονης οχταετούς έρευνας και συγγραφής, είναι ένα πολύτιμο "εργαλείο" γνώσης ενός πολύ σημαντικού κομματιού της ελληνικής παροικίας στους Αντίποδες.

Το βιβλίο είναι η πρώτη επίσημη καταγραφή του εποικισμού της Αυστραλίας από τους Κρήτες. Κατά την πολύχρονη έρευνά του, ο κ. Τσουρδαλάκης, ερεύνησε ενδελεχώς αρχεία Κρητικών και μη συλλόγων της Αυστραλίας, κατέγραψε μνήμες, εξασφάλισε πολύτιμα έγγραφα και φωτογραφίες - τεκμήρια της ζωής και της δράσης των Κρητών μεταναστών της Αυστραλίας.

Είναι ένα βιβλίο για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να γνωρίσουν οι νεότεροι τους Κρήτες της Ωκεανίας. Αυτός είναι και ο στόχος του συγγραφέα, όπως μας εκμυστηρεύτηκε ο ίδιος από την ιδιαίτερη πατρίδα του, όπου βρέθηκε πριν από λίγο καιρό για να πάρει μια "γεύση" Κρήτης και να παρουσιάσει τη δουλειά του.

Οι Κρήτες της Αυστραλίας- αναφέρει στο βιβλίο του ο κ. Τσουρδαλάκης- είναι ένα από τα πολυπληθέστερα κομμάτια της Ελληνικής Παροικίας στους Αντίποδες. Το 50% ζουν στη Μελβούρνη και περίπου το ήμισυ αυτών προέρχονται από το νομό Χανίων.

Οι πρώτοι Κρήτες και οι οργανώσεις τους

Ποιος είναι ο πρώτος Κρητικός στην Αυστραλία είναι δύσκολο να ειπωθεί με σιγουριά. Πιθανόν- αναφέρει ο συγγραφέας - ο ένας από τους επτά Έλληνες εξόριστους που έφτασαν στην Αυστραλία, στις 27 Αυγούστου 1829, ο Γιωργής Βασιλάκης, να ήταν Κρητικός ή κρητικής καταγωγής.

Ο Γεώργιος Ντόκος ήταν ο πρώτος Κρητικός στη Βικτώρια που ξεμπάρκαρε στη Μελβούρνη το 1848. Αρχικά, έσκαβε για χρυσάφι στη βορειοδυτική Βικτώρια, ενώ το 1864 ήταν στο Hill End της Νέας Νοτίου Ουαλίας και έψαχνε για χρυσάφι μαζί με άλλους Έλληνες.

Στη Μελβούρνη, οι Κρήτες άρχισαν να οργανώνονται από νωρίς σε κοινότητες και σωματεία. Έπειτα από πολλές ζυμώσεις, τελικά, το Μάρτιο του 2008 συγκροτήθηκε η Παγκρήτιος Ένωση Μελβούρνης, με τη συνένωση δύο σωματείων: της Παγκρητίου Αδελφότητας, με έτος ίδρυσης το 1977 και του Συλλόγου Ρεθεμνιωτών "ΑΡΚΑΔΙ", που ιδρύθηκε το 1972.

Πρόκειται για έναν οργανισμό, με πληθώρα δράσεων, που κρατά ζωντανή την κρητική "φλόγα", μεταλαμπαδεύει ανεκτίμητες αξίες και γνώσεις στις επόμενες γενιές, ενισχύει- οικονομικά και ηθικά- κοινωφελή ιδρύματα της Κρήτης, όπως μας είπε ο πρόεδρός του, Αντώνης Τσουρδαλάκης.

Στο Σίδνεϊ, οι Κρήτες άρχισαν να οργανώνονται το 1958, ενώ Κρήτες πάτησαν το πόδι τους και στην Κουηνσλάνδη, με πρώτο τον Κωνσταντίνο Βογιατζή, το 1852. Η μεγάλη μάζα των Κρητικών έφτασε στην Κουηνσλάνδη, όπως και στις άλλες πολιτείες της Αυστραλίας μετά το 1955.

Στη Νότιο Αυστραλία, ο πρώτος Κρητικός φαίνεται πως ήταν ο Μιλτιάδης Μπιτζανάκης ή Μπιτζάνης από την επαρχία Κισάμου, κοσμογυρισμένος ναυτικός.

Στην περιοχή της πρωτεύουσας δεν αναφέρονται πολύ πρώιμοι Κρητικοί. Οι περισσότεροι άρχισαν να καταφτάνουν στην Καμπέρα μετά το 1950 και ήταν λίγοι, ιδιοκτήτες μικροεπιχειρήσεων. Άλλοι εργάστηκαν στις οικοδομές και στα υδροηλεκτρικά έργα του Snowy Mountain και μερικοί σε κρατικές υπηρεσίες.

Οι πρώτοι Κρήτες της Δυτικής Αυστραλίας- σύμφωνα με μια γραπτή μαρτυρία, το 1895- ήταν τρεις, που εργάζονταν στα εκεί χρυσωρυχεία. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, στοιχεία για την "ταυτότητά" τους.

Αν και το Φρίμαντλ της Δυτικής Αυστραλίας είναι το πρώτο λιμάνι που συναντούσαν ερχόμενοι στην Αυστραλία, εντούτοις δεν προσέλκυσε πολλούς Έλληνες. Αυτό συνέβη και μετά το 1955, τα χρόνια της μεγάλης μετανάστευσης, όπου οι περισσότεροι κατευθύνθηκαν στις ανατολικές περιοχές της Αυστραλίας.

Στην Τασμανία, σ' αυτό το καταπράσινο νησί νοτίως της Αυστραλίας ζουν σήμερα περίπου 2500-3000 Έλληνες. Απ' αυτούς, περίπου 80 είναι Κρητικοί. Οι περισσότεροι πήγαν από τη Μελβούρνη και το Σίδνεϊ μετά το 1955 και ασχολήθηκαν με μικροεπιχειρήσεις.

Το 1971 δημιουργήθηκε η Κρητική Αδελφοτητα Χόμπαρτ και Τασμανίας και παρά το γεγονός ότι η εκεί Κρητική Παροικία ήταν μικρή, είχε αρκετά οργανωμένη Αδελφοτητα, με αξιόλογη κοινωνική δράση.

Στη βόρεια επικράτεια, ο πρώτος Κρητικός που πήγε στο Ντάργουιν, το 1918, ήταν ο Ηρακλειώτης Γιάννης Σφακιανάκης, ο οποίος αρχικά εμπορευόταν αλάτι, κατόπιν ασχολήθηκε με το ψάρεμα, ενώ το 1950 επέστρεψε μόνιμα στην Κρήτη. Οχτώ χρόνια αργότερα, συστάθηκε η "Κρητική Αδελφότητα Ντάργουιν".

Για τους πρώιμους Κρητικούς της Νέας Ζηλανδίας δεν γνωρίζουμε πολλά. Έχουμε όμως τεκμηριωμένη την παρουσία του Ηρακλειώτη Νικόλαου Ζαχαριουδάκη, το 1902. Οι περισσότεροι Κρητικοί έφτασαν στη Νέα Ζηλανδία μετά το 1950 και η πλειοψηφία αυτών ήταν από το νομό Χανίων, αναφέρει ο κ. Τσουρδαλάκης.

Το 1927 ιδρύθηκε στην πόλη Ουέλιγκτον η "Πανελλήνια Ένωση Νέας Ζηλανδίας", το 1949 δημιουργήθηκε η "Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα" και το 1960 οργανώθηκε η Ένωση Κρητών Νέας Ζηλανδίας.

Εορταστικές εκδηλώσεις των Κρητών της Αυστραλίας

Η Κρητική παροικία της Αυστραλίας με περισσή λαμπρότητα γιορτάζει κάθε χρόνο τις "δικές" της επετείους, όπως τη Μάχη της Κρήτης και την Ολοκαύτωση του Αρκαδίου, με τη συμμετοχή πολλών Αυστραλών βετεράνων της μάχης.

Ο δεσμός αυτός μεταξύ των Κρητών και των Αυστραλών- τονίζεται στο βιβλίο- σφυρηλατήθηκε ακόμη περισσότερο με την ανέγερση του Αυστραλο-Ελληνικού Μνημείου στο Alexander Gardens.

Εφημερίδες της κρητικής Παροικίας Αυστραλίας

Το Μάη του 1978 τυπώθηκε για πρώτη φορά εφημερίδα της κρητικής παροικίας Μελβούρνης, με την ονομασία "Κρητικοί Αντίλαλοι". Για 18 μήνες ήταν η φωνή της Παγκρητίου Αδελφοτητας, με νέα από την ελληνική και ιδιαίτερα την κρητική παροικία της Μελβούρνης και την Κρήτη. Το Μάη του 1980 συγχωνεύτηκε με την εφημερίδα "Κρητικά Νέα", που τύπωνε η Κρητική Αδελφότητα Σίδνεϊ, αλλά κάποια προβλήματα οδήγησαν σε αναστολή της έκδοσής της το 2000. Άλλη εφημερίδα της κρητικής παροικίας της Μελβούρνης ήταν του Συλλόγου Ρεθεμνιωτών το "Αρκάδι". Άρχισε να εκδίδεται το 1981, αλλά σταμάτησε έπειτα από περίπου έναν χρόνο.

Η ιστορία των Κρητών της Αυστραλίας είναι δύσκολο να αποτυπωθεί σε μερικές εκατοντάδες μόνο λέξεις, αλλά σίγουρα μια ενδελεχή εικόνα αυτής μας προσφέρει, με περισσή αγάπη, που ξεχειλίζει από τις σελίδες του βιβλίου του, ο κ. Τσουρδαλάκης. Άλλωστε, οι Κρήτες της Αυστραλίας και εν γένει της Ωκεανίας έχουν φτιάξει μια δεύτερη πατρίδα στον τόπο όπου ζουν, όπως φανερώνει και η μαντινάδα στον πρόλογο του βιβλίου:

"Στην Αυστραλία έφεραν
χώμα του Ψηλορείτη
και το' σπειραν και φύτρωσε
των Αντιπόδων η Κρήτη".

Πηγή: ΑΠΕ
Related Posts with Thumbnails